افزایش خطر درگیری داخلی در عراق همزمان با احتمال جنگ ایران و آمریکا

بغداد: به گزارش راز نیوز| تشدید تنش میان دولت عراق و گروه‌های مقاومت همزمان با احتمال وقوع جنگ ایران و آمریکا، نگرانی ‌ها از تبدیل اختلافات سیاسی و امنیتی به درگیری داخلی در عراق را افزایش داده است.

افزایش فشارهای آمریکا بر دولت عراق برای محدود کردن فعالیت گروه‌های مقاومت و قطع بخشی از روابط اقتصادی و مرزی با ایران، همزمان با اختلافات بر سر خلع سلاح گروه‌های مسلح، نگرانی‌ها درباره بی ‌ثباتی داخلی این کشور را افزایش داده است.

در شرایطی که احتمال ازسرگیری درگیری نظامی میان ایران و آمریکا مطرح است، بغداد با چالش دشواری برای جلوگیری از ورود عراق به یک تقابل منطقه‌ای و مهار تنش میان دولت و گروه‌های نزدیک به تهران مواجه شده است.

تشدید اختلاف دولت عراق با گروه‌های مقاومت بر سر خلع سلاح

اختلافات اخیر دولت با گروه‌های مقاومت دیگر صرفاً به موضوع کنترل سلاح محدود نبوده و به حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و قضایی نیز کشیده شده است. علی الزیدی در همین راستا طی حکمی دستور داده است سه قرارداد تجاری در فرودگاه بین‌ المللی موصل به دلیل ارتباط شرکت‌های طرف قرارداد با گروه‌ های مسلح لغو شوند. همزمان، خبر صدور حکم بازداشت حسین الحمیداوی فرزند دبیرکل کتائب حزب‌الله نیز به تنش میان دو طرف دامن زده است.

کتائب حزب‌الله در واکنش به این اقدامات، دولت را به هدف قرار دادن گروه‌های مقاومت مورد انتقاد قرار داده و با اشاره به پرونده های مرتبط با نزدیکان نخست ‌وزیر، خواستار انجام تحقیقات درباره دارایی‌های برادر او شده است.

یکی از رهبران گروه‌های مقاومت نیز تأکید کرده شرایط منطقه‌ای کنونی امکان خلع سلاح این گروه‌ها را از بین برده و آنها فشارهای آمریکا را تلاشی برای تحمیل ترتیبات امنیتی و سیاسی مورد نظر واشنگتن می‌دانند.

هشدار واشنگتن به بغداد درباره مشارکت گروه‌های عراقی در جنگ احتمالی

در این میان، احتمال وقوع درگیری نظامی میان ایران و آمریکا، ابعاد امنیتی اختلافات بغداد با گروه‌های مقاومت را پیچیده‌تر کرده است.

از سوی دیگر منابع سیاسی نزدیک به نخست‌ وزیر عراق خبر داده‌اند دونالد ترامپ در تماس تلفنی پنجم نوامبر به علی الزیدی هشدار داده است در صورت مشارکت گروه‌های مقاومت عراقی در هرگونه جنگ احتمالی در کنار ایران، این گروه‌ها و رهبرانشان هدف قرار خواهند گرفت. الزیدی نیز بر مقابله با سلاح‌های خارج از چارچوب دولت و پایان دادن به نفوذ گروه‌های مقاومت در نهادهای رسمی تأکید کرده است.

این وضعیت، عراق را در برابر یک دوگانگی امنیتی قرار داده است؛ از یک سو، دولت برای جلوگیری از تحریم ‌ها و اقدامات نظامی آمریکا ناچار به محدود کردن فعالیت گروه‌های مسلح است و از سوی دیگر، هرگونه اقدام قهری برای خلع سلاح این گروه‌ها می‌تواند به تقابل مستقیم با بخشی از ساختار سیاسی و امنیتی کشور منجر شود. به ‌ویژه آنکه گروه‌های مقاومت، همکاری با ایران را صرفاً به مشارکت مستقیم در عملیات نظامی محدود نمی‌دانند و بر تداوم اشکال مختلف حمایت و هماهنگی با تهران تأکید دارند.

فشار آمریکا برای محدود کردن روابط اقتصادی و مرزی عراق با ایران

فشار آمریکا برای محدود کردن روابط عراق با ایران نیز به یکی دیگر از کانون‌های اختلاف تبدیل شده است.

فؤاد حسین وزیر خارجه عراق روز گذشته از درخواست رسمی وزارت خزانه‌ داری آمریکا از بغداد خواسته برای بستن تمام گذرگاه ‌های مرزی با ایران به‌ جز دو گذرگاه خبر داد و عنوان کرد: اجرای چنین درخواستی به دلیل تعدد گذرگاه‌های رسمی و غیر رسمی دشوار خواهد بود و اجرای آن پیامدهای منفی برای اقتصاد عراق به همراه داشته است.

اجرای این درخواست واکنش و مخالفت های گسترده ای در داخل عراق را نیز در پی داشته است، جریان‌هایی مانند ائتلاف بدر، محدودیت‌های مورد نظر آمریکا را دخالت در حاکمیت عراق دانسته و خواستار بازگشایی گذرگاه‌های بسته ‌شده با ایران شده‌اند.

تلاش چارچوب هماهنگی برای جلوگیری از درگیری داخلی

با افزایش تنش‌ها، چارچوب هماهنگی شیعیان تلاش کرده است از تبدیل اختلافات سیاسی به رویارویی مسلحانه جلوگیری کند. در همین راستا، عمار حکیم رهبر جریان حکمت ملی و همام حمودی رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق برای میانجی‌گری میان نخست ‌وزیر و کتائب حزب ‌الله وارد عمل شده‌اند.

مذاکرات نیز از طریق کمیته چهارجانبه چارچوب هماهنگی ادامه دارد، هرچند برخی گروه‌ها به دلیل تحولات منطقه‌ای و احتمال حمله آمریکا به ایران نسبت به ادامه گفتگوها ملاحظاتی دارند.

عباس المعموری، مدیر مرکز مطالعاتی نوا هشدار داده است: ادامه تشدید تنش‌ها بدون دستیابی به توافق سیاسی می‌تواند زمینه‌ ساز درگیری داخلی در عراق شود. به گفته او، ماهیت اقدامات اخیر دولت و اتهام‌زنی‌های متقابل نشان می‌دهد که نشانه‌های چنین احتمالی از هم ‌اکنون قابل مشاهده است.

در مجموع، خطر اصلی برای عراق این است که در صورت آغاز جنگ میان ایران و آمریکا، اختلافات کنونی بر سر خلع سلاح، نفوذ گروه‌های مقاومت در نهادهای دولتی و روابط با تهران از سطح منازعه سیاسی فراتر برود و به تقابل امنیتی در داخل این کشور تبدیل شود. در چنین شرایطی، دولت عراق ممکن است برای جلوگیری از هدف قرار گرفتن زیرساخت‌ها و منافع خود از سوی آمریکا، ناچار به محدود کردن فعالیت گروه‌های مقاومت شود؛ اقدامی که می‌تواند واکنش این گروه‌ها و تشدید شکاف در ساختار سیاسی و امنیتی عراق را به دنبال داشته باشد.

از این منظر، تلاش چارچوب هماهنگی و رهبران سیاسی شیعه برای میانجی‌گری، تنها اقدامی برای حل اختلافات جاری نیست، بلکه تلاشی برای جلوگیری از انتقال پیامدهای جنگ احتمالی ایران و آمریکا به داخل عراق و حفظ انسجام سیاسی و امنیتی این کشور محسوب می‌شود.