استقرار نیروهای سابق افغانستان در بلوچستان پاکستان و استفاده از آنان علیه جنبش ملی بلوچ

بلوچستان: به گزارش راز نیوز| پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱، شماری از مقام‌های ارشد دولت پیشین و نیروهای امنیتی افغانستان به خارج از کشور رفتند، درحالی‌که گروهی از نیروهای رده‌پایین ارتش و پلیس سابق به مناطق مرزی بلوچستان منتقل شدند.

بر اساس ادعاهای مطرح‌شده، نهادهای نظامی پاکستان از برخی از این افراد برای تشکیل یک نیروی مخالف طالبان افغانستان حمایت کرده‌اند؛ حمایتی که شامل تسلیح آنان و فراهم کردن امکان تردد و فعالیت در مناطق مختلف بوده است. با این‌حال، اکنون ادعاهایی درباره استفاده از این نیروها در عملیات علیه جنبش ملی بلوچ نیز مطرح شده است.

منابع مورد استناد گزارش می‌گویند به برخی از نظامیان و افسران پلیس پیشین افغانستان برای همکاری با نهادهای پاکستانی در بلوچستان، حقوق ماهانه حدود ۴۰ هزار روپیه پاکستان پیشنهاد شده است.

یک نظامی پیشین افغان با نام مستعار «خان» گفته است که یک افسر پیشین پلیس افغانستان بارها، به‌صورت مستقیم و از طریق واسطه‌ها، از او برای مشارکت در عملیات ضد شورش در بلوچستان دعوت کرده است. به گفته او، با ادامه این پیشنهادها وی تصمیم گرفته است محل زندگی خود را تغییر دهد.

خان همچنین گفته است نیروهای جذب‌شده به پاسگاه‌های پلیس مناطق محل استقرارشان معرفی می‌شدند؛ اقدامی که به آنان امکان می‌داد سلاح حمل کنند و از ایست‌های بازرسی عبور کنند.

محل استقرار نیروهای پیشین افغان

بر اساس اطلاعات منتشرشده، نخستین اردوگاه نیروهای پیشین امنیتی افغانستان در نزدیکی جاده کمربندی دالبندین در شهرستان چاغی ایجاد شد و این نیروها در کنار یک گروه مسلح محلی مورد حمایت دولت پاکستان مستقر شدند.

پس از آن، گزارش‌هایی از حضور گسترده این افراد در کنار نیروهای پاکستانی در نوشکی و احمدوال منتشر شد؛ جایی که گفته می‌شود در عملیات نظامی علیه ساکنان محلی و یورش به منازل مسکونی مشارکت داشته‌اند.

همچنین استقرار نیروهای پیشین افغان در مناطق پشتون‌نشین بلوچستان، از جمله کالیستان، سوران و کوچلاک گزارش شده است که اعتراض ساکنان محلی را در پی داشته است.

به گفته برخی ساکنان، حضور این افراد با افزایش نگرانی‌های امنیتی و وقوع جرائمی مانند سرقت، راهزنی و مصرف مواد مخدر همراه بوده است. پس از اعتراض‌های محلی، ضیا لانگو، وزیر امور داخلی دولت محلی بلوچستان، از خروج نیروهای پیشین امنیتی افغانستان از منطقه سوران خبر داد؛ اما با این‌حال دولت ایالتی بلوچستان تاکنون موضعی جامع درباره وضعیت این نیروها ارائه نکرده است.

گزارش‌ها همچنین از ادامه فعالیت اردوگاه‌های محل استقرار این افراد در منطقه هزارگنجی شهر کویته، مرکز ایالت بلوچستان، و نیز در کوچلاک و سوران حکایت دارد.

عبدالرحمان کتران، وزیر پیشین ایالتی و عضو مجلس ایالتی بلوچستان از حزب مسلم لیگ نواز، نیز در این باره گفته است که این نیروها در مناطق مرزی میان بارکان و دیره‌بگتی اسکان داده شده‌اند.

همچنین در موردی مشابه، حضور نیروهای پیشین افغان در کنار نیروهای پاکستانی طی عملیات نظامی در مناطق زهری، زیدی، سلطان‌شهر و برشکی در شهرستان خاران گزارش شده است.

در همین زمینه، گزارش‌هایی درباره مشارکت نیروهای پیشین امنیتی افغانستان در عملیات نیروهای پاکستانی طی ماه‌های گذشته منتشر شده است.

کشته شدن نیروهای پیشین افغان در عملیات و حملات بلوچستان

پیش‌تر گزارش‌هایی مبنی بر کشته شدن شماری از نیروهای پیشین امنیتی افغانستان در جریان حمله ارتش آزادی‌بخش بلوچ به مخفیگاه شفیق مینگل، رهبر یک گروه مسلح تحت حمایت دولت موسوم به جوخه مرگ در خضدار، منتشر شده بود.

در اوت ۲۰۲۶، چند مورد تیراندازی مرگبار علیه نظامیان و مقام‌های امنیتی پیشین افغانستان در کویته و مناطق اطراف آن گزارش شد.

در یکی از این حوادث، حاجی وورور اچکزی، فرمانده پیشین پلیس منطقه دوم قندهار، در منطقه هزارگنجی کویته هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد. او پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ به بلوچستان منتقل شده بود و از نزدیکان عبدالرازق اچکزئی، فرمانده پیشین پلیس قندهار، محسوب می‌شد. هویت مهاجمان و انگیزه این حمله مشخص نشد.

در حادثه‌ای دیگر، دو نظامی پیشین افغان به نام‌های احمد و ادیب، شامگاه ۲۳ اوت در نزدیکی بیمارستان شیخ زاید در کویته هدف تیراندازی قرار گرفتند و کشته شدند. گفته شده است که این دو نفر از نزدیکان بصیر اچکزئی، فرمانده نظامی پیشین افغانستان، بودند. پلیس وقوع حمله را تأیید کرد، اما جزئیات بیشتری درباره هویت قربانیان منتشر نشد.

همچنین در تیراندازی ۱۸ اوت در تقاطع سوناخان در منطقه هزارگنجی کویته نیز ۳ تبعه افغان کشته شدند. در حادثه‌ای دیگر نیز یک نظامی پیشین افغان در مسیر کمربندی کویته–کچلاک هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد.

گرچه مسئولیت این حملات را هیچ گروهی بر عهده نگرفته و اطلاعات روشنی درباره انگیزه مهاجمان منتشر نشده است، اما این رویدادها در کنار گزارش‌های مربوط به استقرار نیروهای پیشین افغانستان در بلوچستان، توجه‌ها را به وضعیت امنیتی این افراد و احتمال استفاده از آنان در کنار نیروهای امنیتی پاکستان علیه مردم بلوچ جلب کرده است.

اظهارات ماهرنگ بلوچ و اعتراض‌های سیاسی

ماهرنگ بلوچ، مسئول ارشد کمیته همبستگی بلوچ (BYC) که در زندان هده به سر می‌برد، اعلام کرده است که گزارش‌های مربوط به حضور نیروهای پیشین امنیتی افغانستان در عملیات نیروهای پاکستانی موجب نگرانی، خشم و اندوه مردم بلوچ شده است.

او به گزارش‌هایی از منطقه زهری و دیگر مناطق بلوچستان اشاره کرده و گفته است ساکنان مستونگ نیز از استقرار نیروهای پیشین ارتش افغانستان در یک مدرسه و ایجاد اردوگاه در آن با حمایت ارتش پاکستان اعتراض داشته‌اند.

ماهرنگ بلوچ با اشاره به روابط تاریخی مردم بلوچ و افغان، از رهبران پیشین افغانستان خواسته است درباره این ادعاها تحقیق کنند و مانع مشارکت نیروهای سابق در عملیات علیه مردم بلوچ شوند. او تأکید کرده است که پیوند تاریخی دو ملت نباید قربانی منافع سیاسی، امتیازات موقت یا همکاری‌های نظامی شود.

فضل قادر مندوخیل، عضو جمعیت علمای اسلام در مجلس ایالتی بلوچستان و نماینده ژوب، نیز موضوع حضور نیروهای پیشین ارتش افغانستان در حوزه انتخابیه خود را مطرح کرده و از دولت درباره علت انتقال آنان به این منطقه توضیح خواسته است. او مدعی شده است هزاران نفر از نیروهایی که در دوران ریاست‌جمهوری اشرف غنی خدمت می‌کردند، اکنون در بلوچستان حضور دارند.

موضع حزب ملی بلوچستان

حزب ملی بلوچستان به رهبری سردار اختر مینگل نیز در بیانیه‌ای نسبت به استفاده احتمالی از نیروهای پیشین امنیتی افغانستان علیه مردم بلوچ ابراز نگرانی کرده است.

این حزب اعلام کرده است که به‌کارگیری هر نیرویی برای سرکوب و کشتار مردم بلوچ، علاوه بر پیامدهای حقوق بشری، روابط تاریخی و انسانی میان مردم بلوچ و افغان را نیز تضعیف می‌کند.

جریان‌های سیاسی بلوچ از رهبران، بزرگان و شخصیت‌های مسئول افغان خواسته‌اند از مشارکت در اقداماتی که ممکن است به نقض حقوق بشر و تشدید خشونت علیه مردم بلوچ منجر شود، خودداری کنند.

جمع‌بندی

گزارش‌های موجود از استقرار نیروهای پیشین امنیتی افغانستان، از دالبندین تا کویته، کوچلاک، سوران، نوشکی، احمدوال و مناطق مختلف خاران و دیگر نواحی بلوچستان حکایت دارد. همزمان، ادعاهایی درباره حمایت و جذب این نیروها از سوی نهادهای نظامی پاکستان و مشارکت احتمالی آنان در عملیات علیه جنبش ملی بلوچ مطرح شده است.

اعتراض ساکنان محلی و موضع‌گیری جریان‌های سیاسی بلوچ، در کنار گزارش‌های مربوط به کشته شدن چند نظامی و مقام امنیتی پیشین افغان در کویته، ابعاد امنیتی و سیاسی این موضوع را برجسته کرده است. با این‌حال جزئیات مربوط به شمار نیروهای مستقر شده، دامنه همکاری آنان با نهادهای پاکستانی و ارتباط احتمالی میان حملات مرگبار و فعالیت‌های نظامی این افراد، همچنان نیازمند بررسی و تأیید مستقل است.