نگرانی بغداد از تحریم های آمریکا و تلاش برای بی طرف ماندن در درگیری احتمالی با ایران
دولت عراق با افزایش احتمال درگیری نظامی ایران و آمریکا، تدابیر امنیتی و سیاسی گسترده‌ای را برای مهار گروه‌های مسلح همسو با تهران و جلوگیری از کشیده شدن این کشور به جنگ در دستور کار قرار داده است.
بغداد: به گزارش راز نیوز| دولت عراق و به ویژه علی الزیدی، نخست وزیر این کشور در آستانه احتمال درگیری نظامی میان ایران و آمریکا، رویکردی محتاطانه در پیش گرفته‌اند و با نگرانی از اقدامات تنبیهی و تحریمی واشنگتن تلاش می‌کنند عراق را در موقعیتی بی‌طرف نگه دارند.
مجموعه اقدامات اخیر بغداد، از استقرار نیروهای ارتش در مناطق مرزی و اعطای اختیارات ویژه برای مقابله با تحرکات گروه‌های مسلح تا رایزنی با مقام‌های آمریکایی و رهبران سیاسی عراق، نشان دهنده تلاش دولت برای جلوگیری از همراهی گروه‌های عراقی با ایران و دور نگه داشتن کشور از هرگونه رویارویی احتمالی است؛ رویکردی که در تقابل با نقش ایران در حمایت از عراق در مقابله با داعش قرار می‌گیرد.
به گزارش روزنامه الشرق الاوسط، همزمان با افزایش نشانه‌ها درباره احتمال حملات نظامی آمریکا به ایران و نگرانی از مشارکت گروه‌های مسلح شیعه عراق در کنار تهران، دولت بغداد طرحی اضطراری و چندمسیره را در دستور کار قرار داده است. این طرح علاوه بر تدابیر امنیتی و نظامی در مناطق مرزی، شامل اعطای اختیارات استثنایی به فرماندهان ارتش برای برخورد فوری با تحرکات مسلحانه و همچنین آمادگی نهادهای مدنی برای مواجهه با پیامدهای احتمالی جنگ است.
به نظر می‌رسد نگرانی اصلی دولت علی الزیدی، کشیده شدن عراق به درگیری میان ایران و آمریکا و قرار گرفتن این کشور در معرض واکنش‌های واشنگتن، به ویژه تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های سیاسی باشد.
از همین رو، بغداد تلاش می‌کند با کنترل گروه‌های مسلح و جلوگیری از هرگونه اقدام نظامی از خاک عراق، مانع شکل‌گیری شرایطی شود که آمریکا آن را مشارکت مستقیم یا غیر مستقیم عراق در جنگ تلقی کند.
تلاش بغداد برای مهار گروه‌های مسلح و کنترل مرزها
یک مقام بلندپایه امنیتی عراق اعلام کرده است که با دستور علی الزیدی، نخست وزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح، تدابیر امنیتی گسترده‌ای برای نظارت بر شهرهای مرزی و پایش شبانه‌روزی تحرکات غیرعادی اتخاذ شده است.
این اقدامات به ویژه مناطق مرزی ایران از سمت استان سلیمانیه در شمال، استان بصره در جنوب و همچنین مرزهای مشترک با سوریه را پوشش می‌دهد. در این میان، استان بصره به دلیل موقعیت راهبردی و نگرانی از تحرکات گروه‌های مسلح در نقاط حساس آن، در کانون توجه فرماندهان نظامی قرار گرفته است.
همچنین یک مقام آگاه از نشست‌های عالی امنیتی عراق گفته است که نخست وزیر این کشور اختیارات ویژه‌ای به فرماندهان ارتش داده تا در صورت مشاهده هرگونه تحرک یا نقض مسلحانه از سوی گروه‌های قانون‌شکن، بدون نیاز به کسب اجازه قبلی، بلافاصله وارد عمل شوند.
این اختیارات در شرایطی به ارتش عراق واگذار شده است که احتمال مشارکت گروه‌های مسلح همسو با ایران در جنگ احتمالی، یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های دولت بغداد محسوب می‌شود. در واقع، دولت عراق با تقویت کنترل نظامی بر مناطق حساس و محدود کردن تحرکات این گروه‌ها، در تلاش است از تبدیل شدن خاک خود به یکی از جبهه‌های احتمالی رویارویی ایران و آمریکا جلوگیری کند.
آمادگی بغداد برای پیامدهای جنگ احتمالی
اقدامات دولت عراق به حوزه نظامی محدود نمانده و نهادهای مدنی نیز در حال آماده‌سازی برای مواجهه با پیامدهای احتمالی درگیری هستند.
بر اساس این گزارش، شورای وزارتی امنیت ملی عراق به ریاست نخست وزیر و با حضور وزیران دفاع، کشور، امور خارجه، دارایی و برنامه‌ریزی و همچنین مشاور امنیت ملی، سناریوهای اضطراری را بررسی کرده است.
دیجیتالی‌سازی و حفاظت از اسناد حساس دولتی، انتقال مدارس به آموزش از راه دور و آماده‌سازی برای پذیرش احتمالی پناهجویان از مناطق درگیری، از جمله تدابیر مورد بررسی هستند.
منابع حکومتی عراق اعلام کرده‌اند که این طرح‌ها از ماه مارس گذشته و در پی تشدید بحران و درگیری‌های منطقه‌ای تدوین شده و به‌صورت دوره‌ای مورد بازنگری و به‌روزرسانی قرار گرفته‌اند.
نگرانی از مشارکت گروه‌های عراقی در کنار ایران
یکی از مهم‌ترین عوامل نگرانی دولت بغداد، احتمال ورود مستقیم گروه‌های مسلح عراقی به رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا است. مقامات سیاسی عراق نسبت به پیامدهای به روزرسانی بانک اهداف گروه‌های مسلح بر اساس دستورهای سپاه پاسداران و احتمال مشارکت گسترده این گروه‌ها در جنگ هشدار داده‌اند.
این گزارش همچنین به انتقال پیام منتسب به آیت الله مجتبی خامنه‌ای درباره رویارویی بدون مرز با دشمن از سوی اسماعیل قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران به گروه‌های مقاومت نیز اشاره کرده است.
یک مقام عراقی در این زمینه هشدار داده است که در صورت ورود مستقیم گروه‌های مسلح به جنگ، ممکن است نخست وزیر عراق ناگهان خود را در رأس دولتی ببیند که از نگاه واشنگتن، کشوری متخاصم تلقی می‌شود.
این نگرانی به روشنی نشان می‌دهد که احتمال واکنش آمریکا و اعمال فشار بر دولت بغداد، در محاسبات امنیتی و سیاسی نخست وزیر عراق جایگاه مهمی دارد. در چنین شرایطی، تلاش برای مهار گروه‌های مسلح همسو با ایران را می‌توان بخشی از سیاست بغداد برای جلوگیری از قرار گرفتن در جبهه مقابل واشنگتن ارزیابی کرد.
رایزنی با آمریکا و فشار بر چارچوب هماهنگی
در سطح سیاسی نیز علی الزیدی تلاش کرده است با رایزنی مستقیم با مقام‌های آمریکایی و رهبران چارچوب هماهنگی، از ورود عراق به هرگونه رویارویی منطقه‌ای جلوگیری کند.
بر اساس این گزارش، نخست وزیر عراق سران چارچوب هماهنگی، متشکل از احزاب عمده شیعه این کشور را از احتمال حملات نظامی آمریکا به ایران مطلع کرده و از آنان خواسته است مانع اقدامات گروه‌های همسو با تهران برای ورود به این جنگ شوند.
این درخواست در شرایطی مطرح شده که برخی جناح‌های سیاسی عراق نگران هستند تضعیف یا شکست احتمالی ایران در رویارویی با آمریکا، موقعیت و نفوذ سیاسی آنان در ساختار قدرت عراق را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، موضع گروه‌های سیاسی و مسلح عراقی در قبال جنگ احتمالی یکسان نیست و دولت بغداد برای مهار اختلافات و جلوگیری از اقدامات خارج از کنترل با چالش روبرو است.
در همین راستا، تام باراک فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا به عراق پس از دیدار با علی الزیدی، مأموریت نخست وزیر این کشور برای مهار بحران‌ها پیش از تشدید آن‌ها را دشوار توصیف کرده است. الزیدی نیز در گفتگوی تلفنی با دونالد ترامپ تأکید کرده که عراق اجازه نخواهد داد از خاک این کشور هیچ‌گونه تعرضی علیه کشورهای همسایه صورت گیرد.
همزمان با این تحولات، گزارش‌ها و افشاگری‌هایی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی درباره شبکه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی برخی گروه‌های مسلح عراقی، به ویژه کتائب حزب‌الله، منتشر شده است. ناظران این تحولات را بخشی از تلاش‌ها برای زیر سؤال بردن مشروعیت و کاهش جایگاه این گروه‌ها در آستانه احتمال ورود آن‌ها به یک درگیری منطقه‌ای ارزیابی می‌کنند.
نقش ایران در نجات عراق از داعش؛ واقعیتی که بغداد در محاسبات کنونی نادیده می‌گیرد
تمامی این اقدامات و محافظه‌کاری دولت بغداد در قبال احتمال درگیری میان ایران و آمریکا در شرایطی صورت می‌گیرد که ایران در یکی از بحرانی‌ترین مقاطع تاریخ معاصر عراق نقشی اساسی در مقابله با تهدید داعش و جلوگیری از سقوط این کشور ایفا کرد.
در جریان هجوم داعش به عراق و تصرف بخش‌های گسترده‌ای از خاک این کشور، زمانی که ساختار امنیتی و نظامی عراق با بحرانی جدی روبرو شده بود، ایران از نخستین کشورهایی بود که برای کمک به بغداد وارد عمل شد. نیروهای ایرانی و مستشاران نظامی ایران با ارائه حمایت‌های تسلیحاتی، مشاوره نظامی و پشتیبانی از نیروهای عراقی در مقابله با پیشروی داعش نقش مهمی ایفا کردند.
این حمایت‌ها در کنار مقاومت نیروهای عراقی به جلوگیری از گسترش بیشتر نفوذ داعش و فروپاشی ساختار امنیتی کشور کمک کرد. در واقع مداخله و پشتیبانی ایران در آن مقطع از جمله عواملی بود که مانع از تبدیل شدن عراق به صحنه‌ای مشابه سوریه و گسترش بیشتر بحران تروریسم در منطقه شد.
اکنون اما دولت بغداد و به ویژه علی الزیدی، به دلیل نگرانی از واکنش آمریکا و احتمال اعمال تحریم‌های اقتصادی و سیاسی، در تلاش‌اند عراق را از هرگونه همراهی با ایران در رویارویی احتمالی دور نگه دارند. این در حالی است که ایران در زمان تهدید موجودیت عراق از سوی داعش، بر خلاف رویکرد محتاطانه کنونی بغداد، برای حمایت از این کشور وارد عمل شد و در کنار نیروهای عراقی قرار گرفت.
از این منظر، رویکرد کنونی دولت عراق پرسش‌های مهمی درباره اولویت‌های سیاسی بغداد ایجاد می‌کند؛ چراکه به نظر می‌رسد نگرانی از فشارهای واشنگتن و حفظ روابط با آمریکا، در شرایط کنونی بر ملاحظات ناشی از حمایت‌های پیشین ایران از عراق غلبه یافته است
تلاش برای بی‌طرف ماندن در جنگ احتمالی، مهار گروه‌های همسو با تهران و جلوگیری از هرگونه اقدامی که بهانه‌ای برای تحریم عراق به دست آمریکا بدهد، نشان‌دهنده میزان تأثیرگذاری این نگرانی‌ها بر تصمیم‌گیری‌های دولت علی الزیدی است.