توقف تجارت ایران و پاکستان: از بحران انرژی در کراچی تا تحرکات مشکوک نظامی آمریکا در سواحل پاکستان
هم‌زمان با تعلیق تجارت در گذرگاه‌های رسمی ایران و پاکستان و سرگردانی صدها کامیون حامل کالاهای اساسی، گزارش‌ها از پرواز بالگرد نظامی آمریکا در نزدیکی کراچی و صدور محدودیت جدید در حریم هوایی جنوب پاکستان حکایت دارد؛ تحولات هم‌زمانی که در سایه جنگ آمریکا و ایران، پرسش‌هایی جدی درباره امنیت مرزها، آینده روابط تجاری تهران و اسلام‌آباد و اهداف تحرکات نظامی واشنگتن در دریای عرب ایجاد کرده است.
اسلام‌آباد: به گزارش راز نیوز| وزارت بازرگانی پاکستان با صدور بخشنامه‌ای، تجارت از طریق دو گذرگاه رسمی گبد–ریمدان و تفتان در مرز با ایران را تا اطلاع بعدی متوقف کرده است. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که گذرگاه گبد–ریمدان طی ماه‌های اخیر به یکی از مسیرهای مهم تأمین انرژی پاکستان، به‌ویژه گاز مایع (LPG)، تبدیل شده بود و روزانه بیش از 4 هزار تن LPG از این مسیر وارد پاکستان می‌شد.
بحران در مرز؛ کامیون‌های متوقف و نگرانی از کمبود انرژی
شهید رند، مشاور رسانه‌ای و امور سیاسی سرفراز بگتی، وزیر ارشد ایالت بلوچستان، هدف از تعطیلی موقت مرز را رسیدگی به ملاحظات امنیتی، مقابله با قاچاق و بهبود مدیریت مرزی اعلام کرده است.
وی همچنین تأکید کرد که مذاکرات میان مقام‌های ارشد دو کشور برای حل مشکلات اداری ادامه دارد و احتمال بازگشایی قریب‌الوقوع مرز وجود دارد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز این اختلال را موقتی توصیف کرده، اما علت آن را مسائل فنی دانسته است.
بخوانید: توقف فعالیت تجاری در مرز ریمدان–گبد
به گفته وی، دو کشور برای حل مشکل و بازگشت فعالیت ها به وضعیت عادی در حال رایزنی هستند.
با این حال، توقف مبادلات تجاری پیامدهای اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته است. گزارش‌ها از سرگردانی صدها کامیون حامل گاز مایع، برنج، میوه تازه و دیگر کالاهای ضروری در دو سوی مرز حکایت دارد. اتاق بازرگانی و صنایع کویته نیز به فعالان اقتصادی توصیه کرده است تا اطلاع بعدی از ثبت سفارش‌های جدید وارداتی و صادراتی با ایران خودداری کنند.
تجار محلی هشدار داده‌اند که تداوم این وضعیت می‌تواند کمبود LPG در کراچی و دیگر مناطق پاکستان را تشدید کند، قیمت‌ها را در بازار آزاد افزایش دهد و خسارات قابل توجهی به اقتصاد این کشور وارد سازد.
این در حالی است که اسلام‌آباد و تهران از ماه مارس اقداماتی برای تسهیل تجارت مرزی، اصلاح رویه‌های گمرکی و توسعه مسیرهای ترانزیتی انجام داده بودند؛ اقداماتی که هدف آن‌ها افزایش مبادلات اقتصادی و تقویت همکاری‌های دوجانبه بود.
در اوایل ماه اوت نیز هیأتی ایرانی به ریاست محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، به اسلام‌آباد سفر کرد. دو طرف در جریان نشست دهم کمیته مشترک تجارت ایران و پاکستان بر گسترش روابط تجاری، فعالیت شبانه‌روزی گذرگاه های مرزی، بهبود لجستیک و هماهنگ سازی تشریفات گمرکی تأکید کردند.
اما اکنون توقف مجدد تجارت در یکی از مسیرهای مهم مرزی، چشم‌انداز این توافق‌ها را با چالش مواجه کرده است.
نوتام جدید در آسمان جنوب پاکستان
هم‌زمان با تحولات مرزی، پاکستان روز گذشته یک اطلاعیه هوانوردی (NOTAM) با شماره A0589/26 صادر کرده که بر اساس گزارش های منتشرشده، محدودیتی را در محدوده میدان تیر سومیانی در منطقه اطلاعات پروازی کراچی اعمال می‌کند. این محدودیت از 25 تا 30 مهر اعتبار دارد و محدوده‌ای در حدود 220 کیلومتر را در بر می‌گیرد.
بالگرد آمریکایی در نزدیکی کراچی و محدوده نوتام
در تحولی دیگر، گزارش‌ها از مشاهده یک فروند بالگرد MH-60R سیهاوک متعلق به نیروی دریایی آمریکا در فاصله حدود 45 مایل دریایی، معادل 84 کیلومتر (محدوده اعلام نوتام)، از سواحل کراچی خبر می‌دهند. گفته می‌شود این بالگرد احتمالاً از یک ناوشکن یا ناوچه آمریکایی برخاسته و در محدوده منطقه انحصاری اقتصادی پاکستان در دریای عرب فعالیت داشته است.
هم‌زمان، یک فروند هواپیمای گشت دریایی پاکستان نیز در آسمان منطقه پرواز داشته و بنا بر گزارش‌های منتشر شده، فعالیت بالگرد آمریکایی را زیر نظر گرفته است. صدور اطلاعیه جدید هوانوردی پاکستان در همین بازه زمانی نیز بر اهمیت بررسی دقیق‌تر تحولات نظامی در سواحل جنوبی این کشور افزوده است.
اظهارات عادل راجا درباره عاصم منیر
در واکنش به گزارش های مربوط به فعالیت های دریایی آمریکا در نزدیکی سواحل پاکستان و محدوده نوتام اعلام شده توسط پاکستان، عادل راجا تحلیلگر پاکستانی و افسر سابق ارتش این کشور که از منتقدان ساختار نظامی پاکستان به شمار می‌رود، اعلام کرده است که شش روز پیش هشدار داده بود که عاصم منیر قصد دارد با هدف جلب رضایت اربابان خارجی خود، در امتداد مرز با ایران مشکلاتی ایجاد کند.
با این وجود ، هم‌زمانی توقف تجارت مرزی با ایران، نگرانی‌ها درباره تأمین انرژی پاکستان و گزارش‌های مربوط به فعالیت نظامی آمریکا در نزدیکی کراچی، مجموعه‌ای از تحولات مهم را پیش روی اسلام‌آباد قرار داده است.
پرسش اصلی اینجاست: آیا هم‌زمانی توقف تجارت در گذرگاه‌های مرزی پاکستان با ایران و فعالیت نظامی آمریکا در محدوده مشمول اطلاعیه هوانوردی پاکستان (NOTAM)، می‌تواند مؤید اظهارات عادل راجا درباره تلاش اسلام‌آباد برای جلب رضایت واشنگتن باشد؟
راجا پیش‌تر گفته بود که عاصم منیر درصدد ایجاد مشکلاتی در امتداد مرز ایران و پاکستان است تا رضایت حامیان خارجی خود را جلب کند. اکنون، هم‌زمانی تعلیق مبادلات تجاری با ایران، نگرانی‌ها درباره تأمین انرژی پاکستان و گزارش‌های مربوط به تحرکات نظامی آمریکا در نزدیکی سواحل کراچی، این گمانه را مطرح کرده است که اسلام‌آباد ممکن است با اعمال فشار اقتصادی و محدود کردن مناسبات مرزی با تهران، در راستای خواسته‌های واشنگتن و تضعیف هرچه بیشتر ایران حرکت کند.